BorderlineCase.nl

Elektroshocktherapie

Niemand weet precies waarom, maar elektroshocktherapie is een effectieve behandeling tegen zware depressies en psychoses die met depressies samenhangen. Vandaar dat de moderne versie van elektroshock een stille comeback maakt in de psychiatrie.

De Delftse psychiater dr. King Han Kho heeft een gloeiende hekel aan de film 'One flew over the cuckoo's nest'. "Die film uit de jaren zeventig met Jack Nicholson heeft grote schade toegebracht aan de psychiatrie. De elektroshocks waar Nicholson in zijn rol van psychiatrische patiënt aan onderworpen werd, waren barbaars. Niet alleen ging het zonder narcose, maar de shock werd zelfs gebruikt als straf! Geen wonder dat er dankzij 'One flew' een decennialang taboe op elektroshocks heeft gelegen. Dat is des te ernstiger omdat shocktherapie wel degelijk werkt, en in zijn moderne vorm pijnloos en ongevaarlijk is. Dankzij die film zijn hele generaties patiënten een effectieve behandeling onthouden!"

De Delftse psychiater dr. King Han Kho

Dr. Kho werkt als behandelend arts bij de GGZ Delfland en heeft in zijn praktijk uitgebreide ervaring met shocktherapie. Hij heeft zijn kennis nu verzameld in een proefschrift waarop hij is gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam. Officieel heet de therapie ECT, dat staat voor Electro Convulsie Therapie. Dat dekt de lading eigenlijk beter, want wat er gebeurt bij shocktherapie, is dat met een krachtige maar ongevaarlijke elektrische stroom op de hersenen een kunstmatige epileptische aanval wordt opgewekt (convulsie). Die convulsie is een bijeffect en wordt tegenwoordig zoveel mogelijk onderdrukt met spierverslappers en algehele narcose. Waar het om gaat is de stroomstoot die gedurende een paar seconden door de hersenen gaat. Wat die stroom daar precies doet is nog een mysterie, maar feit is dat veel mensen die lijden aan zware depressies er enorm van opknappen.

Al is de moderne ECT pijnloos en ongevaarlijk, het blijft een zware behandeling. Vandaar dat niet iedere patiënt die aan depressie lijdt in aanmerking komt. Dr. Kho: "Een klein deel van de mensen die aan zware depressies lijdt, reageert ook op de langere duur op geen enkel medicijn. Het gaat dan om zo'n 30 procent. Voor hen is elektroshock een optie. Er is nog een andere groep waarbij we ECT adviseren; bij mensen die lijden aan een zogeheten psychotische depressie. Die mensen hebben naast hun depressie ook nog waandenkbeelden of extreme paranoia. Van die groep is bekend dat ze een sterk verhoogde kans hebben om zelfmoord te plegen. In dat geval moet je niet te lang wachten en eerder overgaan tot shocktherapie, de kans is immers groot dat je anders te laat zult zijn."

De praktijk van de behandeling
Eerst wordt onderzocht of de patiënt lichamelijke problemen heeft die gevaar kunnen opleveren. Met name de kans op hartstilstand moet bij voorbaat uitgesloten zijn. Daarna gaat de patiënt op de behandeltafel liggen en krijgt elektrodes op borst en hoofd geplakt die de hersenactiviteit, maar ook de vitale functies tijdens de behandeling in de gaten houden. Vervolgens dient een anesthesist via een infuus een kortwerkend narcosemiddel toe. Tegelijkertijd krijgt de patiënt een eveneens kortwerkend maar krachtig, spierverslappend middel in de bloedbaan gespoten. Nu kan de behandeling zelf plaatsvinden.

De psychiater houdt twee handvaten met elektroden tegen de schedel -een bovenop en een tegen de zijkant- en dient gedurende minimaal 5 tot maximaal 8 seconden een speciaal hiervoor afgeregelde elektrische schok toe. Er treedt een epileptische aanval op (convulsie) maar dankzij de volledige narcose en de spierverslappers is er alleen wat trilling in de handen te zien. Tegelijk is op een speciaal scherm wel te zien dat de hersenen sterk geactiveerd zijn; scherpe pieken laten zien dat er inderdaad een epileptische aanval aan de gang is. Die pieken doven na een minuut of wat uit. Zo'n vijf tot tien minuten na de behandeling komt de patiënt weer bij onder begeleiding van een verpleegster.

De theorie
Waarom shocktherapie werkt, is niet exact duidelijk, maar er is wel een aantal theorieën. Dr. King Han Kho denkt dat het ligt aan het ongevoelig maken van bepaalde hersencellen voor specifieke stoffen in ons brein. "Het is bekend dat depressiviteit, maar bijvoorbeeld ook Schizofrenie, te maken heeft met een verstoorde werking van 'neurotransmitters', stofjes die in onze hersenen werken als boodschappers. Diep in ons brein zit een klein gebiedje dat je zou kunnen zien als het emotiecentrum. Als daar hersencellen zitten die om welke reden dan ook overgevoelig zijn voor bepaalde neurotransmitters, dan kunnen ze voortdurend sombere gevoelens opwekken. Ik vermoed dat een krachtige elektrische stroom de gevoeligheid van die cellen kan verminderen en dat zou dan het therapeutisch effect kunnen opleveren."

Effectiviteit
Zelfs al is niet bekend waarom ECT werkt, het resultaat mag er zijn: van de 30 procent van de depressieve patiënten bij wie geen enkel medicijn werkt, kan zo'n 70 procent met shocktherapie geholpen worden. Daar komt bij dat de bijwerkingen relatief gering zijn; soms een tijdelijke vermindering van het kortetermijngeheugen en een paar minuten een wat versuft gevoel vlak na de behandeling. Een groot voordeel is dat de vaak zware bijwerkingen van antidepressiva, zoals sufheid, overgewicht en verminderd libido, niet optreden.

Hoe verder
Wat dr. Kho betreft moet er meer onderzoek naar shocktherapie worden gedaan, vooral om de behandeling nog minder belastend te maken. Het is bijvoorbeeld interessant om te weten waarom sommige patiënten wel last hebben van geheugenverlies en anderen niet. Misschien kan ook daar iets aan gedaan worden.

Ook is het belangrijk dat er niet te lang gewacht word met de toepassing van ECT. Als eenmaal duidelijk is dat medicijnen een bepaalde patiënt niet helpen dan is het schadelijk om elektroshocktherapie nog lang uit te stellen. Dr. Kho: "Een ding is uit mijn promotieonderzoek heel duidelijk naar voren gekomen; ECT werkt minder goed naarmate een patiënt langer aan depressie heeft geleden. Met andere woorden: eerder shocken, beter resultaat."

Ervaringen:
Irma Beiling, behandeld in 2005

"Ik kreeg van te voren uitgebreide informatie over wat ECT was en dat vond ik wel fijn. Elektroshocktherapie klinkt toch eng. Van de behandeling zelf weet ik alleen dat er gezegd werd ‘nu gaan we de narcose toedienen'. Tien minuten later werd ik een beetje versuft naast de zuster wakker. Ik had hoofdpijn, maar een paracetamolletje was genoeg om dat te verhelpen. Ik heb een klein beetje last gehad van geheugenverlies. Ik haalde de data van behandelingen door elkaar, maar dat is nu over. Maar zelfs als er meer geheugenverlies was geweest had ik het ervoor over gehad. Ik was zo zwaar depressief dat ik alleen nog maar in mijn eentje in het donker kon liggen. Nu kan ik weer dingen doen met mijn man en mijn kinderen."

Ervaringen:
Han de Vries, behandeld in 1956

"Laat ik voorop stellen dat het me we wel geholpen heeft. Ik ben een vijftal keer ‘geshockt' en ik keek beslist weer positiever tegen het leven aan, maar de manier waarop... Godzijdank ging het onder volledige narcose, zo modern was mijn psychiater wel, maar er werd niets aan me gevraagd. Ik kreeg eenvoudigweg de mededeling; ‘Meneer de Vries, we gaan u behandelen met elektroshock'. Toen ik een paar dagen later in bed lag en de zuster vroeg wanneer de behandeling zou beginnen, zei ze dat ik maar eens naar mijn arm moest kijken. Daar zat een pleister op en dat bleek van de narcose te zijn. Ik had mijn behandeling al gehad! Van verdere nazorg of uitleg was ook geen sprake. Ik mag hopen dat dat tegenwoordig wel anders gaat."

Bron: http://www.wereldomroep.nl/